KATEDRA » HISTORIA KATEDRY MUZYKI

Katedra muzyki
Katedra Muzyki, dawniej Instytut Muzyki, Wydziału Sztuki Uniwersytetu Jana Długosza w Częstochowie jest jednostką naukowo - artystyczno - dydaktyczną, która stanowi bazę organizacyjną dla kierunku Edukacja artystyczna w zakresie sztuki muzycznej oraz Muzyka w przestrzeni publicznej. W jej ramach prowadzone są badania naukowe dotyczące muzykologii, teorii muzyki, socjologii muzyki, jak też szeroka działalność artystyczna w zakresie muzyki klasycznej i estradowej obejmująca kompozycję, dyrygenturę, instrumentalistykę i wokalistykę.

Publikacje pracowników Katedry dotyczą m. in.: historii muzyki polskiej, życia muzycznego, pedagogiki muzycznej oraz interpretacji dzieła muzycznego i dydaktyki instrumentalnej. Wydawane od 2005 roku czasopismo „Edukacja Muzyczna" zostało w 2012 roku wpisane na listę czasopism naukowych Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Do publikacji należy zaliczyć również liczne nagrania płytowe, radiowe i telewizyjne.

Katedra od wielu lat prowadzi ścisłą współpracę z Filharmonią Częstochowską im. Bronisława Hubermana, Ośrodkiem Promocji Kultury „Gaude Mater" oraz z Regionalnym Ośrodkiem Kultury w Częstochowie. Wynikiem tej współpracy są koncerty z udziałem pedagogów i studentów - dyrygentów, solistów oraz zespołów studenckich.

Katedra współpracuje z uczelniami zagranicznymi, m.in. Uniwersytetem w Hradec Králové (Czechy), Uniwersytetem w Kłajpedzie (Litwa), Katolickim Uniwersytetem w Rużomberku oraz Uniwersytetem w Żylinie (Słowacja). Od 2012 roku Katedra regularnie zaprasza profesorów wizytujących renomowanych uczelni m.in. z Czech, Litwy, Niemiec, USA, Węgier, Słowenii, Czarnogóry i Ukrainy, co sprzyja wymianie doświadczeń, podnosi jakość kształcenia oraz wzbogaca środowisko akademickie o różnorodne perspektywy artystyczne i dydaktyczne.

Studenci Katedry Muzyki mają szerokie możliwości artystycznego rozwoju i prezentacji swoich umiejętności. Występują publicznie w ramach koncertów chóru, zespołów instrumentalnych oraz jako soliści podczas licznych wydarzeń organizowanych zarówno w Uczelni, jak i w prestiżowych instytucjach kultury w kraju i za granicą. Aktywnie uczestniczą w europejskich programach wymiany, zdobywając cenne doświadczenia i promując polską kulturę muzyczną na arenie międzynarodowej.
W strukturze Katedry działa także Koło Naukowe, które stwarza studentom przestrzeń do rozwijania pasji badawczych i artystycznych, inicjowania projektów twórczych oraz współpracy z uznanymi artystami i naukowcami.

Historia Katedry Muzyki
Muzyka obecna jest w murach Uniwersytetu Jana Długosza w Częstochowie od chwili powstania Uczelni. Strukturą organizacyjną prowadzącą kierunki muzyczne Wyższej Szkoły Nauczycielskiej, a następnie Wyższej Szkoły Pedagogicznej był początkowo Zakład Wychowania Muzycznego. W latach 1983-86 w ramach nowo powstałego Instytutu Wychowania Artystycznego powołano Zakład Teorii i Zakład Praktyki Muzycznej, a następnie Zakład Dyrygowania. W związku z dalszym rozwojem jednostek prowadzących kierunki artystyczne w 1990 roku został utworzony Wydział Wychowania Artystycznego (od 2012 roku - Wydział Sztuki). W jego struktury, wraz z Instytutem Plastyki, wszedł Instytut Muzyki. Od tego czasu, do 2019 roku Instytut Muzyki tworzyły trzy zakłady: Zakład Dydaktyki Instrumentalnej, Zakład Teorii i Pedagogiki Muzycznej oraz Zakład (od roku 2013 Katedra) Dyrygowania.

Zakładem Wychowania Muzycznego, Instytutem Wychowania Artystycznego oraz Instytutem Muzyki kierowali: doc. Leon Jelonek (1971-79), mgr Ryszard Doliński (1979-80, 1981), ad. Janusz Seligman (1980-81), prof. Jerzy Sztuka (1983-85), prof. Leon Markiewicz (1981-85 - zastępca dyrektora, 1985-1990 - dyrektor), prof. Joachim Pichura (1991-2008), dr hab. Maciej Zagórski, prof. AJD. (2008-2016), dr hab. Ewa Jabłczyńska (2016-2018), dr hab. Ewa Grabowska-Lis, prof. UJD (2018-2019). W roku 2019, w związku ze zmianami struktury Uczelni w miejsce Instytutu Muzyki została powołana Katedra Muzyki. Kierownictwo Katedry objął dr hab. Maciej Zagórski, prof. UJD (2019-2024), następnie dr hab. Barbara Karaśkiewicz, prof. UJD (2024-2025). Obecnie kierownikiem Katedry Muzyki jest prof. dr Jerzy Swoboda.

Katedra Muzyki była i jest miejscem pracy wybitnych osobowości nauki i sztuki, których działalność w istotny sposób kształtowała i nadal rozwija charakter tej jednostki. Na przestrzeni lat zatrudnieni byli tu znakomici profesorowie: Leon Markiewicz, Edward Bogusławski, Joachim Pichura, Zbigniew Karol Kalemba, Regina Strokosz-Michalak, Jan Jazownik, Czesław Stańczyk, Mirosław Niziurski, a także Światosław Pikulski i Tetiana Molchanova. W historii Katedry szczególne miejsce zajmują również samodzielni pracownicy nauki, m.in. doc. Leon Jelonek, doc. Zygmunt Hassa, prof. WSP Zdzisław Drobner, prof. AJD Ludomira Grądman, prof. AJD Gabriela Szendzielorz-Jungiewicz, dr hab. Małgorzata Kaniowska oraz dr hab. Ewa Jabłczyńska.

Ich dorobek i tradycję z powodzeniem kontynuują obecnie: prof. dr Jerzy Swoboda, prof. dr hab. Ewa Grabowska-Lis, prof. UJD dr hab. Maciej Zagórski, prof. UJD dr hab. Maryla Renat, prof. UJD dr hab. Robert Gawroński, prof. UJD dr hab. Barbara Karaśkiewicz, prof. UJD dr hab. Lesław Podolski oraz prof. UJD dr hab. Przemysław Jeziorowski.

Katedrę Muzyki tworzy także grono uznanych artystów młodszego pokolenia – kompozytorów, teoretyków, dyrygentów, instrumentalistów, wokalistów i chórmistrzów – których twórczość oraz działalność naukowa i koncertowa mają istotny wpływ na współczesne życie kulturalne. Są to: dr  Anna Stachura-Bogusławska, dr Marta Popowska, dr Anna Noworzyn-Sławińska, dr Joanna Świniarska-Szebeszczyk, dr Olga Wowokotrub, dr Korneliusz Wiatr, dr Jakub Brawata, dr Marek Kudra, dr Jan Mroczek, dr Wojciech Gurgul, mgr Wojciech Królikowski, mgr Sebastian Ruciński, mgr Tomasz Machański, mgr Marek Kunicki.

Artyści związani z jednostką występują na prestiżowych estradach koncertowych i operowych, dokonują licznych nagrań płytowych, uczestniczą w międzynarodowych festiwalach, koncertach symfonicznych, kameralnych i solowych, a także w spektaklach operowych i oratoryjnych.

Działalność kompozytorska oraz współpraca z twórcami muzyki współczesnej owocuje powstawaniem nowych dzieł, których prawykonania wzbogacają polski repertuar koncertowy i zasoby literatury muzycznej. Pedagodzy Katedry pełnią również ważne funkcje w krajowych i międzynarodowych gremiach eksperckich. Są animatorami życia kulturalnego, organizatorami wyjątkowych wydarzeń artystycznych, a także uczestnikami projektów międzynarodowych. oraz promotorów młodych talentów.

Katedra Muzyki stanowi tym samym znaczący ośrodek twórczej aktywności, innowacji artystycznej i edukacyjnej, będąc inspirującym centrum rozwoju młodego pokolenia artystów oraz promocji kultury muzycznej w kraju i za granicą.